ابزارهاي مهندسي دربهبود كيفيت و بهره وري
بسمه تعالي
ابزارهاي مهندسي دربهبود كيفيت و بهره وري
محمد علي شفيعا استاد دانشكده صنايع دانشگاه علم وصنعت ايران
نمودارهاي:پاراتو،هيستوگرام، كنترل ،همبستگي، گرافها، برگه كنترل،علت ومعلول
تقسيم بندي مرسوم فعاليتهاي سازماني
1- فعاليت هاي روزمره
2- فعاليت هاي بهبودبخشنده:
2-1 پروژه ها
2-2 دواير كنترل كيفيت
2-3 نظام پيشنهادات
ازگروه هاي كنترل كيفيت انتظار مي رود
1- باهم باشند،
2- درپي ساده كردن كارهاي سخت باشند،
3- رفتاري دوستانه نسبت به هم داشته باشند،
4- اهل گفتگوكردن باهم باشند،
5- فكرومهارت خويش را به يكديگرانتقال دهند،
6- مشكلات رابه خاطرخودوبافكرخود حل كنند،
7- كارهاراتوام بافكرانجام دهند،
8- درراستاي بهبودهاي موردنظرجرات بوجودآورند،
9- براي رهبرخوب شدن به خودآموزش دهند،
10-كنترل كيفيت رابصورت فعالانه وجدي انجام دهند
11- عملكردآنها به صورت داوطلبانه باشد،
12- دواير بهبودكيفيت باتعدادكم افرادتشكيل دهند،
13- فعاليت بهبودباكارافراديكپارچه باشد،
14- همه افرادشركت داده شوند،
15- براي پيداكردن مشكلات جستجوكنند،
16-موضوعاتيكه موردعلاقه همه باشدانتخاب كنند،
17- هدف تعيين كرده وبراي آن برنامه ريزي كنند،
18- طرح فكري بهبودرابه مقام ارشدترانتقال دهند،
19- محلي براي انجام مذاكره تعيين كنند،
20- وضعيت واقعي را با اصل برنامه تطبيق دهند،
21- چنددست را قادرترازيكدست باورداشته باشند،
22- به عقب برنگردندوخيز به جلوداشته باشند،
23- فعاليتهاي خودرا مرتبا مكتوب كنند،
24- دايره كيفيت رابا اتكاءبه نفس كافي نمايش دهند،
25- ارايه فردي نظرات گروه به نمايندگي ازسوي آنها،
26- مروركردن فعاليتها براي انجام ارزيابي روي آنها،
27- يكديگررا آموزش دهند،
28- براي تمرتلاشهاجايزه در نظر داشته باشند،
29- براي برطرف كردن ديگر موانع درجاهاي ديگر دست به دست هم دهند،
30- ازنقطه نظرات و تجارب ديگران درس بگيرند.
اين مشكلات را مورد عنايت قراردهيد:
1- مواد و كالاهاي زيادي تلف مي شوند.
2- دوباره كاريهاي زيادي انجام مي گيرند.
3- ضايعاتي كه بروز مي كنند، زيادهستند.
4- براي انجام كارهاتمايلي مشاهده نمي شود.
5- بي حوصلگي وتنش دركارهاديده ميشود.
براي حل مسايل اين گامهابرداشته شوند:
1- آنچه شمارابه دردسرانداخته و يا احساس مي كنيدانجام آن براي شما مشكل است را به عنوان مسإله أي بايدحل شود،برگزينيد.
2- درنظرداشته باشيدمسايل محدود نميشوند.
3- چون مسايل ومشكلات نامرعي هستند، جا هايي كه فعاليت وجوددارد جستجو كنيد.
4- داده هارا به شكل اعداد بيان كنيد.
5- كارزماني شكل موتر و مطلوب پيدا مي كندكه استمرارداشته باشد.استمرار به اينگونه:
5-1 برنامه ريزي كنيد:
- اهداف،عوامل كنترلي يااستانداردتعيين شود
- اهداف را قابل اندازه گيري كنيد،
- روشهاي دستيابي به اهداف را تعيين كنيد.
5-2 برنامه بهبود را اجراء كنيد:
- روشي كه بايد بكارگرفته شودمطالعه شده آموزش داده شود،
- روش اجراء گردد،
- درباره مشخصات كيفي مورد استفاده در روش انتخاب شده اطلاعات گردآوري شود.
5-3 نتايج را بررسي كنيد:
- بررسي شود آيا كار انجام شده مطابق استاندارد است،
- ديده شودآيامقاديراندازه گيري شده مختلف ونتايج بدست آمده بااستانداردها مطابق هستند،
- آيامشخصه هاي كيفي بامقاديراهداف مطابق هستند يا خير.
5-4 عمليات اصلاحي انجام گيرد:
- اگرانحرافي با استاندارد وجود دارد اصلاح شود،
- اگرنتيجه أي غيرعادي است، رفع شود،
- سيستمها و روشهاي كار توسعه داده شود.
6- كشف مسايل رابا اين پرسشها آغاز كنيد:
ـ چرا؟ چه ضرورتي دارد؟
ـ چه؟ چه كاربايد كرد؟
ـ كجا؟ دركجا بايد انجام داد؟
ـ چه وقت؟ چه زماني بايد انجام داد؟
ـ چه كسي؟ توسط چه كسي انجام شود؟
ـ چگونه؟ به چه طريقي انجام شود؟
7- يك مسإله براي شكافته شدن گزينش شود.
8- بررسي شود در آن مسإله ضايعه چيست.
9- خواستهاوتمايلات فردي درباره جلوگيري از ضايعه تحقق بخشيده شود.
10- روي بهبود عملكردها تكيه شود.
11- روي مواد،ماشين،روش ونيروي انساني در حل مشكل فكر شود.
12- ازنظرات وفكركليه افراداستفاده شود.
13- ايده هاي چندگانه را دسته بندي و ايده هاي جديد درست كنيد.
14- ازتمام زوايا به مسدله فكر كنيد.
15- پيش فرضهاوباورهاي قبلي بدورريخته شوند.
16- ببينيد براي حل مسإله اين قدمها را پي در پي طي كرده ايد يا خير:
1- انتخاب موضوع
2- آگاهي از وضعيت موجود وتعيين هدف
3- تهيه طرح فعاليتها
4- تجزيه و تحليل علت ها
5- بررسي و اجراي راه حل ها
6- بررسي نتايج حاصله
7- استانداردسازي و تتبيت سازي.
17- با استفاده از ابزار چرخه كيفيت مهارت گروهي خودرا صيقل دهيد.
بادياگرام پارتو اينطوربرخورد مي شود:
- تعيين نواقص،تعميرات،اشكالات،حوادت،
- مرتب شدن براساس دلايل وعوامل بوجود آورنده .ممكن است بر اساس بيشترين تعداد نقص،تعميرات يابيشترين ضايعه مرتب كرد،
- آنهارابه صورت نمودار ستوني نمايش داد.
- عددانباشتگي براي هرمورد محاسبه شود،
- محورمختصات افقي و عمودي روي كاغذ،
- ترسيم ستون ها بدون فاصله روي محور مختصات،
- منحني انباشتگي روي آن كشيده شود،
- ترسيم محورافقي همجوار ودرجه بندي آن،
- نوشتن شماره اطلاعات،شماره نقشه،منابع اطلاعاتي براي بهتر معرفي كردن نمودار.
مورد:
-كارگاهي درسال گذشته 438ساعت توقف داشته
- سودحاشيه أي كارگاه به شدت كاسته شده،
- علل توقفات توسط حلقه كنترل كيفيت بررسي شده
- پيشنهاداتي براي رفع توقفات داده شده:
رديف علت توقف ميزان قبل
1- اشكالات برقي دستگاه ها 64
2- اشكالات مكانيكي ايستگاه ها 73
3- كمبودقطعات يدكي 96
4- كمبود مواداوليه 65
5- غيبت پرسنل 41
6- حوادت ايمني 52
7- سايرموارد 47
جمع كل ساعات توقف به دلايل گوناگون 438
وضعيت بروزاشكالات پس ازارايه طريق توسط گروه بهبود .
رديف علت توقف بعد
1- اشكالات برقي دستگاه ها 45
2- اشكالات مكانيكي ايستگاه ها 68
3- كمبودقطعات يدكي 43
4- كمبود مواداوليه 67
5- غيبت پرسنل 36
6- حوادت ايمني 37
7- سايرموارد 32
جمع كل ساعات توقف به دلايل گوناگون 328
جدول پارتو قبل از اجراي راه حل:
رديف علت توقفات فراواني %فراواني تجمعي %تجمعي
1- كمبود قطعه يدكي 96 22 96 22
2- اشكالات مكانيكي 73 16.6 169 38.6
3- كمبودمواداوليه 65 15 234 53.6
4- اشكالات برقي 64 14.5 298 68.1
5- حوادت ايمني 52 12 350 80.1
6- غيبت پرسنل 41 9.4 391 89.5
7- سايرموارد 47 10.5 438 100
جدول پارتو بعد از اجراي راه حل:
رديف علت توقفات فراواني %فراواني تجمعي %تجمعي
1- اشكالات مكانيكي 68 20.7 68 20.7
2- كمبودمواداوليه 67 20.4 135 41.1
3- اشكالات برقي 45 13.7 180 54.8
4- كمبودقطعات يدكي43 13.1 223 67.9
5- حوادت ايمني 37 11.3 260 79.2
- غيبت پرسنل 36 11 297 90.2
7- سايرموارد 32 9.8 328 100
گروه8نفره بهبودكيفيت سلزماني تمركزخويش راروي كم اشتباه ترشدن رسيدسپردهها گذاشته است.8ستون اطلاعاتي روي فرم بعدازتكميل توسطمشتري وكاركنان واردكامپيوترمي شود.
داده هاي تبت شده دريكماه گذشته عبارتند از:
موضوع داده هاي غير درست تعداد مورد
نام مشتري 38
كد مشتري 23
شماره حساب 52
كدپستي منطقع أي 18
آدرس مشتري 9
شماره تلفن 11
تاريخ تكميل فرم 87
اطلاعات اوليه 4
سايراطلاعات 6
جمع نامنطبقي ها در يكماه 248
دياگرام پارتوي مربوطه را ترسيم كنيد.
نمودارپارتو براي ضايعات و زيانها درموردنارسايي هاي تبت شده در فرآورده جديد زير را ترسيم كنيد:
عيب تعداد ضايعه ضرر
تورم ظاهري 13 8000
پيچ خوردگي 55 1000
لب پريدگي 23 20000
تغيير شكل فيزيكي20 40000
ترك خوردگي 29 50000
وجودجسم خارجي41 10000
سايرموارد 7 10000
جمع ضايعات تبت شده يكصدوهشتادوهشت مورد
نمودار پارتوبراي نارسايي ها خطوط تلفن قبل و بعداز بازنگري كيفي و انجام آزمونهاي مستمربرنامه ريزي شده براساس اطلاعات زير ترسيم گردد:
موضوع قبل بعد
قطع ارتباط درحين مكالمه 38 4
خط روي خط افتادن 15 3
پارازيت 3 1
قطع ارتباط پس ازبرداشتن گوشي 2 10
عدم برقراري ارتباط 2 6
تحليل رفتن صدا 1 0
علامت بوق اشغال 1 2
سيكنال بسيارخفيف 0 2
ارتباط اشتباهي 0 1
جمع 62 29
تعيين رابطه بين علت و معلول براي دستيابي ـ به كنترل موترومفيد،
ـ بهبودمستمر،ـ نگهداري و پايداري ميزان توليد،ـ كاهش هزينه ها.
طيفي ازمعلول ها: نواقص، مراحل كا ر، ميزان فروش،حمل و تحويل كالا،توليد و غيره.
طيفي از علت ها: امكانات ، ماشين ها ،روشهاي كار،كارگر،مواداوليه،قطعات و غيره.
ازدياگرام علت ومعلول براي اين موارداستفاده مي شود:
ـ پي بردن به رابطه اصلي علت و معلول.
ـ طبقه بندي عوامل.
ـ پيداكردن عواملي كه باعت بروز مسايل شده اند.
ـ ترتيب دادن روش و اتخاذ تصميم براي بهبود نواقص و حل مسايل.
ماحصل مذاكرات تيم بهبودكيفتي پيرامون علل بروزركودشديددرفعاليت فروش لباس توليدي
ـ مسإله پاداش كاركنان
ـ روغن كاري ماشين هاي توليدي
ـ يكنواخت بودن مدلهاي طراحي
ـ كيفيت ضعيف مواد اوليده بكاربرده شده
تمرين: بررسي عوامل اترگذار بر وزن انسان
مسإله تاخيرورودكاركنان
- خواب غير كافي - بزم هاي شبانه
- غذا - رانندگي آهسته
- انگيزه - خودآگاهي
- تابلوها وچراغهاي راهنمايي - شيب و سربالايي
- پيچهاي تندجاده - تقاطع راه آهن
- جاده هاي ناهموار - خيابانهاي يكطرفه
- تمام شدن بنزين - تصادفات ترافيكي
- محدوده هاي سرعت - بيماري
- پنچري لاستيك - مشكلات موتور
- جاده هاي تحت تعمير - خستگي
- خواب ماندن - نگراني و دلهره
- تاخير ورودقطار - اتوبوسهاي پر
- ترافيك خيابانها - مشكل روغنكاري
- تخلفات رانندگي - برف
- مشكلات خانوادگي - باران
- جاده هاي يخ زده - نبودن پاركينگ
- تنظيم نبودن زنگ ساعت - خوابيدن ساعت
- مه - طوفان
- شن - تنبلي در بيدارشدن
- سرما - پياده روها
- مشكلات كارگري - گرما
- كارهاي فيزيكي - سرپرستي
- ساعات اضافه كار - عدم وجود كنترل
- همكاران - بي تفاوتي
- منفي گرايي - كنترل ترافيكي
- انتظاربراي رسيدن دوستان - زمان
- فاصله - سوارماشين دوست
- ليزخوردن - سقوط اتومبيل
ترسيم نموداري به استناد اطلاعات حاصل از نظر سنجي ازتعدادي افراد فعال در گروه هاي بهبود كيفيت:
موضوع تعداد گروه QC %
بهبودكيفيت 160 33.6
كاهش هزينه 214 45
بهبودايمني 17 3.6
افزايش وجدان كاري 5 1.1
بهبودامكانات 33 6.9
پيشگيري از آلودگي 5 1.1
افزايش سطح كيفي مديريت 25 5.2
افزايش سطح كيفي اعضاء 4 5.8
سايرموارد 13 2.7
جمع 476 100
نيت از بهره گيري از نمودارها:
1- تحليل علتها و عوامل در مسايل مختلف
2- تبت زمان و اطلاعات
3- ترسيم يك تصوير كلي از وضعيت يك مسإله
4- پي بردن بچگونگي تغييرحالت ووضعيت مسإله.
گونه هاي مختلف نمودار:
1- ستوني 2- خطي 3- دايره أي 4- كمربندي 5- راداري
جدول زيراطلاعات آماري نمونه از جامعه أي دربهره برداري از تلگرام است.اطلاعات طبقه بندي شده رادر قالب نمودار كمربندي منعكس سازيد:
طبقه بندي 1965 1970 1975 1980
موضوعات كلي 67481 39676 15647 10855
تبريك و تهنيت 12875 19155 17458 16527
احساس همدردي 4894 7523 10144 13089
استفاده از اطلاعات ارزيابي انجام شده روي كاركنان در دوسال پي در پي منعكس شده در جدول،دياگرام راداري ترسيم شود.
حس همكاري 16 13
اتربخشي 14 16
احساس مسإوليت 16 17
علاقه به كار 17 18
ابتكار 12 12
انضياط كاري 15 17
ترسيم نمودار راداري براي نمرات آزمون دو دوره پي در پي
موضوع درسي ماه اول ماه دوم
رياضيات 80 90
فيزيك 87 100
شيمي 48 82
ادبيات 65 56
تاريخ 60 78
1- ديا گرام پارتو
2- ديا گرام علت ومعلول يا دياگرام ايشي كاوا
3- نمودارهاي آماري، ستوني يا ميله اي،خطي،دايره أي، كمربندي،راداري،
4- برگه هاي بررسي
براي رسيدگي به موارد نقص،بعلت هاي نقص،به توزيع، به مكان هاي نقص،براي بازرسي يا تاإيد.
5- د يا گرام هاي پراكند گي
6- هيستوگرام ها
7- نمودارهاي كنترل كيفي،ايكس بار-آر،پي،پي ان،يو،سي
8- روش دياگرام نسبتي
9- روش ك ج يا دياگرام وابستگي
10- روش دياگرام نظام گونه يادياگرام درختي
11- روش نمودارماتريسي
12- روش تحليل داده هاي ماتريسي
13- روش نموداربرنامه فرآيند تصميم گيري يا
14- روش دياگرام خطي يا نمودارپيكاني
ابزارهاي پنج گانه جديد وتكميل كننده توانايي ها
15- نمودار شش كلمه أي
16- تجزيه و تحليل ميدان فشار
17- تكنيك اصلاح شده دلفي
18- معاوضه
19- توفان مغزي
ابزارهاي هفتگانه بن كي،جنگجوي ژاپني،راه هايي را براي برنده شدن در مبارزه با نارسايي هاي كاري،و بهبود توام كيفيت و بهره وري ارايه نمود.
دياگرام پارتونمونه گراف ميله أي گون است، كه توسط يك منحني تجمعي نقاط مختلف يك پخش اطلاعاتي رابه هم متصل مي كند .
1- ابتدامشكلات براساس پديده ياعلت بروزآنهابه صورت عيوب واصلاحات لازم دسته بندي مي شوند.
2- بايد مبادرت به گردآوري داده هاي لازم درمورد عيوب شده وآنهارابراساس تعداد عيوب يااصلاحات موردنيازطبقه بندي كرد.
3-درمرحله بعدي به صورت يك گراف ميله أي بنمايش درميآيد.
4- بررسي آن اطلاعات صريح وگرانقيمتي درموردوضعيت مورد بررسي را ارايه مي كند.
اكتريت عيوب توسط چند قلم عيب پديد مي آيند كه ، مسايل كيفتي رابه چند مورداندك ولي بسيارحياتي،وچندين موردزيادولي بي اهميت تبديل مي كند.
اطلاعات يا داده هاي كسب شده به صورت خام
علت يا عيب شناسايي شده تعداد مشاهده تبت شده
آدرس غلط 8
فرم ارايه گيج كننده 6
فاكتور نسبت نادرست 5
رمز خدماتي غلط 21
باز پرداخت نشدن يك پرداخت 10
جمع 50
داده ها بر اساس بزركتر به كوچكتر منظم شده اند.
علت يا عيب شناسايي شده تعداد مشاهده تبت شده
رمز خدماتي غلط 21
بازپرداخت نشدن يك پرداخت 10
آدرس نادرست 8
فرم ارايه گيج كننده 6
فاكتور نسبت نادرست 5
جمع 50
علت تعداد مورد تعداد تجمعي در صد تجمعي
----------------------------------------------
رمز خدماتي غلط 21 21 42
بازپرداخت نشدن 10 31 62
آدرس غلط 8 39 78
فرم ارايه گيج كننده 6 45 90
عامل نسبت نادرست 5 50 1
دياگرام علت و معلول،ايشي كاوا يا استخوان ماهي
1- دردانشگاه توكيو توسط فردي به نام ايشي كاوا ابداع و به جامعه عرضه گرديد.
2-طوري طراحي شده كه،تصويري ازخطوط وعلاإم رابراي نمايش ارتباط بين آتار،مساإل وعوامليكه باعت بروز عيب اصلي هستندمورد استفاده قرار مي دهد.
3-مسإله را باهردرجه ازدقت كه ممكن واجرايي است تعريف شده،ودرپي آن استخوان اصلي ،يا خط محوري وسط دياگرام رسم مي شود.
4- ترسيم استخوان بزرگ ياگروه بندي اصلي.
5-علل به عنوان پاسخ سوال مورد مطالعه به چندين مورددسته بندي مي شوند.
6-علل كه مي تواننددرمواد ، نيروي انساني ، ماشين آلات و يا روش ها دسته بندي گردند ،در انتهاي خطوط موربي تحت زاويه نسبت به استخوان اصلي ماهي ترسيم مي شوند.
7- از تمامي افرادي كه به نوعي در ارتباط با مسإله هستند ، براي شركت در يك جلسه طوفان ذهني كمك گرفته ،تا هرچه ممكن است ايده هاي بيشتري حاصل شود.
8- ايده هاي گردآوري شده بررسي شده،وآنهارادر داخل گروه هاي اصلي به صورت گروه هاي فرع در قالب استخوان هاي متوسط،استخوانهاي كوچك،وريزدسته بندي مي شوند.
9- رسم استخوانهاي متوسط،كوچك وريزروي دياگرام.
10- درحاليكه دياگرام كامل شده علت ومعلول بررسي مي شود ،بايد تلاش گرددكه ديد آيا ممكن است عللي وجودداشته باشند كه به هر دليل حذف شده ،و يا به فراموشي سپرده شده باشند.
11- بايد عللي كه فكر مي شودمهم هستند علامت زده شده ،و بر اساس ميزان اهميت منظم گردند.
علل مهم براساس تعدادراي افراد،استفاده درست از اطلاعات و دياگرام هاي پارتو شناسايي شوند.
12- كليه اطلاعات مرتبط وارد دياگرام گردند.دياگرام ازطريق جاي دادن اطلاعات لازم همچون عنوان،نام محصول،نام فرايند،نام جلسه يادپارتمان مسإول آماده سازي و تاريخ ايجاد آن پرميشود.
گراف ها
اين ابزارها بانتايج تحليل آماري اطلاعات يا اعدادي كه بصورت دياگرام گون براي مبادله اطلاعات نشان داده شده سروكاردارند گونه ها:
گراف ميله أي
گراف تسمه أي يا نواري
گراف خطي
گراف راداري يا بشقابي
گراف كيكي
گام هاي ضرور براي ترسيم گراف هايا نمودارها
1- اخذ تصميم در مورد عنوان گراف.
2- گرد آوري و تنظيم داده ها يا اطلاعاتي كه قصد تجزيه و تحليل آنها توسط گراف هست.
اطلاعات گردآوري شده باكمك يك برگه بايد تنظيم شوند.
3- اقلام محورافقي ليست شده،وتعدادرخدادهاروي محورعمودي مي آيند.
محورهاقبل ازپياده كردن اطلاعات بايدمدرج شوند.
4-براي هر قلم اطلاعاتي ميله هاي لازم ترسيم شود.
5- اقلام ضرور و مرتبط روي گراف نوشته شوند.
برگه هاي بررسي
ابزارهاي مهندسي كه،قبل از گردآوري اطلاعات ويژه أي در حوزه مهندسي،براي سهولت گردآوري و نظام داشتن اطلاعات مورد نظرتدارك ديده مي شوند.
اين برگه هاامكان بررسي موتركليه اقلام رادرمراحل بازرسي و يا عمليات تاييديك سري نتايج مي دهند.
1- هدف گردآوري داده ها مشخص مي گردد.
عميقا مسإله انديشيده شده،و مشخص گردد چه نوع اطلاعاتي را با چه فرم بايد گردآوري نمود.
2- روي اقلام اطلاعاتيكه بايدبررسي گرددتصميم گيري شود.
3- روي روش طبقه بندي اخذ تصميم شود.متلااينكه ازطريق فرآيند ،از طريق مواد،از طريق زمان و اطلاعات دسته بندي صورت گيرد.
4- برگه بررسي فرمت شود.دراين عمل پنج عامل زيردر نظر گرفته شوند: چه كسي، چي، كي، كجا، و چگونه؟
5- داده ها تحليل شوند.
6- علل به دقت تعيين شوند.براي عيوب و اشتباهات عللي پيدا و شناخته شود.
7- معيارهاي مقابله در مقابل بروز علل اعمال گردند.
8-تاتيريكه درپي اعمال معيارهاحاصل ميشود دريافت گردد.
9- عمليات براي اجراي روش جديد وبهبوديافته استاندارد شوند.
دياگرام هاي پراكندگي
درآنها رابطه بين دومقداريامشخصه يا،دو متغيير كه به نوعي به هم مرتبط هستندراروي يك كاغذ گراف ترسيم نموده،وبر اساس رابطه بين دو سري از داده ها تجزيه و تحليلي صورت مي گيرد.
اين تحليل بستگي بين عوامل ،فرد را قادر مي سازد،تا گام هاي ضرور رابراي كنترل ايجاد،وبهبود لازم رادرفرآيندهاسبب شود.
1- براي دومقدارازمشخصات موردمطالعه،اطلاعات مربوط گردآوري مي شود.
2-حداكتر و حداقل مقدارx,yيا مشخصه هاي مورد مطالعه تعيين مي گردد.
3- محورهاي افقي وعمودي ترسيم،و به نحومتناسب درجه بندي مي شوند.
4- انعكاس اطلاعات روي دستگاه مختصات .
5- اطلاعات،تعدادداده،هدف،نام محصول، فرآيند ، واحدمقادير مشخصه محورهاي افقي و عمودي،فرد مسإول انجام كار،ونيزتاريخ وزمان منعكس مي شوند.
هيستوگرام
- نمونه أي از يك گراف ميله أي هست كه،قادر به زمينه سازي براي تحليل طيف وسيعي از اطلاعات از طريق دسته بندي آنها مي باشد.
-ازآنهابراي مطالعه ميزان پراكندگي داده ها ،و تحليل خصوصيات كيفي اختصاصي ياويژه محصول يا خدماتي كه داده هاي منعكس شده در هيستوگرام بر آن مبتني اند استفاده مي شود.
1- اطلاعات مختلفي كه قرار است با اين ابزار نمايشي مورد تحليل قرار گيرند،گرد آوري مي شوند.
منابع علمي توصيه ميكنند،حداقل پنجاه جزء اطلاعاتي يا داده و آنهم به صورت اتفاقي جمع آوري شوند تا بررسي را منطقي سازد.
2- بزرگترين داده هاLوكوچكترين آنهاSتعيين گردد.
3- تفاوت عددي بين SوL مشخص شده،تا بتوان بر آن اساس تعدادي طبقهK در اين فاصله تشكيل داد، وفاصله كلاس H راتعيين كرد.بايد فاصله كلاس را از طريق اين رابطه محاسبه كرد: H=(L-S)/K
4- مقدار حوزه كلاس تعيين مي گردد.واحد حوزه كلاس را بايد نصف واحد اندازه گيري تعيين نمود.اگر واحد اندازه گيري يك ميلي متر باشد،واحد حوزه نيم ميلي متر خواهد بود.
5- مقدار ميانه هر كلاس محاسبه مي شود.
6- فراواني داده ها شمارش مي شود.به يكايك داده ها به صورت انفرادي پرداخته و هركدام را در كلاس مربوطه خودشان انتقال داده،وبراي جلوگيري از بروز خطا ،از دسته هاي پنج تايي استفاده مي شود.وقتيكه كليه داده ها دركلاس هاي خود جاي داده شدند ، با شمارش آنها ، مقدار عددي شان در ستون فراواني مربوطه نوشته مي شود.
بنظر منطقي مي آيد كه براي جلوگيري از اشتباه و از قلم افتادگي لازم است،شمارش تبت شده باتعدادكل اطلاعات ياداده هااستفاده شده مقايسه گردد.
7- آماده سازي هيستوگرام مبتني بر اطلاعاتي كه تدارك ديده شده است.
- در اين مقطع بايد در مورد مقياس محورهاي افقي و عمودي هيستوگرام تصميم گرفته شود.
- براساس فراواني در هركلاس از اطلاعات ، ستون هايي مناسب به همان ارتفاع رسم مي گردد.
- جاي مقادير متوسط و استاندارد روي محور افقي علامت زده مي شود.
- اطلاعات لازم روي جدول منعكس مي گردد.
گروه بهبود كيفيت 5-7نفر،حداكتر1-2نفركارشناس و تعدادي تكنسين،كارگروكارمنددركارگاه معين و يكساني به مدت 4-6ماه خارج از وقت اداري به نحو داوطلبانه أي مبادرت به حل مشكلات كاري در راستاي بهبود كيفيت مي كنند.
1- آنهابايدتوان پذيرش اين مواردراداشته باشند:
- كيفيت مقدم بر ديگر تلاش ها است،
- بايدمشتري راارباب تلقي كرد،
- مرحله بعدي فرآيند مشتري شما است،
- چرخه بهبودرارعايت كند،برنامه،اجرا،بررسي،اصلاح
- براساس واقعيت ها صحبت كند،
- به پراكندگي ها توجه نمايد،
- فرآيند را كنترل نمايد نه نتيجه كار را،
- از بروز مجدد مشكلات جلوگيري نمايد،
- اولويت ها را مشخص نمايد،
- استانداردسازي كند.
2- بتواندازابزارهاي آماري خوب استفاده كند.
3- مسإله را به صورت گروهي حل كند.
كايزن: بهبود مستمر كه در برگيرنده كنترل كيفي فراگير،موجود صفر،مقيد به زمان،ضايعات صفر مي باشد.
علت تشكيل حلقه ها ياگروه هاي كيفي:
- رشد دانش،مهارت و نگرش اعضاء،
- رشد و توسعه و تعميم فرهنگ كار گروهي،
- رشدوتوسعه منافع اقتصادي وغيراقتصادي درسازمان
موضوعاتي كه حلقه هاي كيفي به آن مي پردازند:
- قابل دسترسي بوده، - چالش انگيز بوده،
- كم هزينه بوده، - زمان بر نبوده،
- ضرورت داشته باشد، - درراستاي اهداف سازمان باشد
ابزارهاي متداول تر آماري
1- نمودارپارتو
براي تعيين اولويت ها،شناخت وضعيت موجود،مقايسه وضعيت قبل وبعدازاجراي فعاليت حلقه هاي كنترل كيفي.
2- نمودارعلت و معلول
براي كشف علت هاي واقعي بروز يك مشكل با استفاده از روش تقاطي افكار.
3- گراف ها
براي نمايش دادن نموداري داده ها براي درك هرچه بهترشرايط.
4- برگه هاي كنترل
براي جمع آوري داده ها بر اساس دسته بندي هاي مورد نظر.
5- نمودار هيستوگرام
بررسي پراكندگي داده هابراي آگاهي ازوضعيت ضايعات فرآورده.
6- نمودار پراكندگي
براي كشف رابطه وياهمبستگي وميزان آن بين دومتغيرايكس وواي.
نمودار كنترل آر-ايكس بار
براي بررسي وضعيت يكي ازمشخصه هاي فرآيندبراي پيشگيري از بروز انحرافات.
حركت حلقه هاي بهبود كيفيت تا مرحله تحقق
1- دعوت به باهم بودن همكاران،
2- دعوت به ساده كردن كارهاي سخت،
3- دعوت به دوست بودن همكاران ،
4- دعوت به گفتگو كردن در ابتدا،
5- انتقال دادن فكرومهارت ها،
6- دعوت براي انجام كاربخاطرخود وبافكرخود،
7- دعوت به فكركردن و انجام دادن ،
8- اقدام براي بوجودآوردن جرات درافراد،
9- دعوت به آموزش گرفتن براي رهبرخوب بودن،
10- كار گروه بهبودكيفي را فعالانه انجام دادن،
11- دعوت به عمل كردن داوطلبانه،
12- دعوت به ايجادحلقه بهبودباتعدادكم همكاران،
13- ايجاد باورعدم تفكيك فعاليت گروه ازكار،
14- شركت دادن همه افراددرفعاليت بهبودكيفيت،
15- دعوت به پيداكردن مشكلات،
16- انتخاب موضوعي كه همه به آن علاقه دارند،
17- دعوت به تعيين هدف وانجام برنامه ريزي،
18- ارايه طرح به سرپرست مافوق،
19- تعيين محلي براي مذاكره،
20- تطبيق وضعيت واقعي بااصل برنامه،
21- ايجاد باوركاريكه بايك دست انجام نمي شود با چند دست قابل انجام است،
22- دعوت به اينكه به عقب بر نگردند،
23- مستند سازي فعاليت هاي انجام شده،
24- نمايش با اتكاء به نفس حلقه كيفي،
25- ارايه يافته ها به نمايندگي از طرف گروه،
26- دعوت به ارزيابي خود از طريق مرورفعاليتها،
27- دعوت به آموزش دادن يكديگر،
28- دستيابي به تمره تلاشهاكه نوعي جايزه است،
29- همكاري درحل مشكلات سايركارخانجات،
30- از همكاري انجام شده درس گرفته شود.
مشكل: فاصله بين وضعيت فعلي ووضعيت ايده آل
- بي حوصلگي و تنش، - بي ميلي براي انجام كار،
- ضايعات فراوان، - دوباره كاري ها،
- اتلاف مواد و كالا.
مراحل حل يك مسإله:
1- انتخاب موضوع وعنوان مناسب،
2- بررسي وضع موجود و هدف گذاري،
3- برنامه ريزي فعاليت
4- تجزيه و تحليل علت ها
5- بررسي و انتخاب بهترين راه حل ها
6- بررسي نتايج 7- استاندارد سازي
طبقه بندي مشكلات:
براساس چگونگي بروز و ظهور:
1- مشكلات روزمره،
2- مشكلاتي كه از ما خواسته مي شود تا آنها را حل كنيم،
3- مشكلاتي كه خودمادر جستجوي آنها هستيم.
برحسب درجه مشخص بودن دليل مشكل وراه حل آن:
1- مشكلات ساده،
2- مشكلات پيچيده كه نيازبه سطح بالايي از تكنولوژي دارند،
3- مشكلاتيكه علت آنها نامشخص اماراه حل شناخته شده دارند،
4- مشكلاتي كه ارزش حل كردن دارند.
1- مشكل يعني آنچه شما را به درد سر انداخته و يا
احساس مي كنيد انجام آن براي شما سخت است.
2- برخي ازمساإل خيلي محدود نمي شوند.
3- بايد مسايل و مشكلات نامرعي را كشف كرد.
4- بايد براساس اطلاعات و داده ها صحبت كرد.
5- چرخه مديريت بهبودراهمواره بايددرحركت داشت.
6- مشكلات را براساس اين پرسش ها بدست آورد:
1- چرا(ضرورت)، 2- چه(بايد انجام شود)،
3- كجا(بايدآنرا انجام داد) 4-چه وقت(كي انجام شود)،
5- چه كسي 6- چگونه
7- يك موضوع راشكافته ودرباره آن به تفكرپرداخت.
8- تعيين كردضايعات چيست.
9- به آمال و آرزوها تحقق بخشيد.
10- توجه رامتوجه كنش يا عملكرد پديده هاكرد.
11- به مواد،ماشينها،روشها،وافرادتوجه كرد.
12- با توفان فكري از افكارهمه استفاده كرد.
13- ازدسته بندي چند ايده يك ايده جديد درست كرد.
14- از تمام زوايا به مسإله نگاه كرد.
15- پيش فرضها و باورهاي قبلي رابدورريخت.
16-درانجام عمليات مطابق7 مرحله حل مساله پيش رفت: (انتخاب موضوع،تعيين هدف،تهيه طرح فعاليت ها ، تجزيه و تحليل علت ها،بررسي و اجراي راه حل ها، بررسي نتايج حاصله،استانداردسازي و تتبيت).
17- بااستفاده ازابزارهاي بهبودكيفيت مهارت گروهي را صيقل داد.
