آموزشی  

ضرورت استاندارد و استانداردسازی در کشور :

استانداردها و روش های مورد استفاده برای ارزیابی انطباق با استانداردها کاملاً حیاتی هستند. آنها اجزای اساسی زیرساخت فناوری در هر کشور می باشند . استانداردها برای صنعت و تجارت ، برای سلامت و ایمنی ما ایرانی ها حیاتی و برای عملکرد اقتصادی کشورقطعا اساسی هستند. حدود 80 درصد تجارت جهانی کالا، تحت تأثیر استانداردها و مقرراتی هستند که استانداردها را در بر می گیرد. از نظر روابط اقتصادی یک کشور با دیگر کشورها ، استانداردها میلیاردها تومان در تجارت تأثیر دارند. به این دلایل و دلایل مهم اقتصادی و اجتماعی دیگر هست که ضرورت استانداردسازی در کشور وجود دارد .

سازمان ملی استاندارد ایران یک استراتژی بسیار سازنده را در مقطعی از زمان برای خود تعیین کرده است . آن تولید و عرضه هر محصول با یک استاندارد مشخص می باشد. . این استراتژی بر اساس نقاط قوت و رویکرد بخشی، مبتنی بر سیاست های سازمان ملی در کشور برای توسعه استانداردها است. اصولا توسعه استانداردهای ملی یا بین المللی برای برآوردن نیازهای جامعه و بازار انجام می شود و یک چشم انداز استراتژیک برای اجرای آن در سطح ملی و بین المللی لازم هست . همچنین مجموعه‌ای از ابتکارات استراتژیک با کاربرد گسترده را با نقش‌هایی برای INSO ، توسعه‌دهندگان استاندارد، صنعت و دولت باید ارائه کرد . من به برخی از این ابتکارات در زمینه آنچه که سازمان‌های دولتی می‌توانند با جزئیات بیشتری در آینده کمک کنند، خواهم پرداخت.

سازمان ملی استاندارد ایران به تبع آن ادارات کل استاندارد استان ها مشتاق کمک به بخش خصوصی در اجرای استراتژی استانداردهای ملی هستند. اجرای موثر این استراتژی به تضمین موفقیت صنعت ایران در بازار بین المللی در سال های آینده کمک خواهد کرد. ما معتقدیم که در موقعیت خوبی هستیم اگر سازمان های دیگر در راستای عملیاتی کردن وظیفه ای که در قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد مصوب مجلس به عهده آن ها گذاشته شده تلاش کنند ما قطعا شریکی قوی در این تلاش خواهیم بود.

من همچنین باید اشاره کنم،اداره کل استاندارد استان زنجان در راستای عملیاتی کردن شعار امسال در استراتژی جدید کشور یعنی " تولید، دانش بنیان و اشتغال آفرینی می تواند کمک موثری در رشد و توسعه صنعت در این راستا باشد.

موضوع استانداردها و چالش توسعه استانداردهای موثر می تواند گیج کننده باشد و افراد ناآشنا را در طوفانی از جزئیات غوطه ور کند. تا حدی این امر اجتناب ناپذیر است. بالاخره استانداردها جزییات هستند. آنها ویژگی ها یا سطوح عملکرد محصولات، فرآیندها، خدمات یا سیستم ها را مشخص می کنند.

فرآیندی که توسط آن هزاران هزار استاندارد تولید می شود برای اکثر مصرف کنندگان نامرئی است. در کشور ما ، استانداردها از طریق یک سیستم پیچیده اما مؤثر که توسط یک سازمان علمی اداره می شود، با مشارکت صنعت، دانشگاه، مصرف کنندگان توسعه می یابد. این سیستم در طول 67 سال گذشته برای پاسخگویی به نیازهای صنعت و جامعه ایران به طور کلی تکامل یافته است. اداره کل استاندارد استان نیز در یک قدمت 27 ساله ، با موفقیت نیازهای بازار داخلی را به صورت بخش به بخش برآورده کرده است.

نتیجه یک سیستم متنوع، منعطف و فراگیر است که با موفقیت، نیازهای بازار و نیازهای نظارتی و تدارکاتی در کشور را برآورده کرده است. از طرفی زیرساخت جهانی نیز به این نوع حمایت و مشارکت ذینفعان نیاز دارد.

در طول سال‌ها، سازمان ملی استاندارد ایران ، استانداردهای متنوع را برای اجماع، شفافیت، باز بودن، تعادل، و فرآیند مناسب ایجاد کرده است . پارامترهای مهمی که به عنوان اصول پایه برای توسعه استانداردهای خوب و منصفانه که حتی به سازمان تجارت جهانی هم ارائه شده است.

استانداردها به دلیل چندین روند تشدید شده اهمیت فزاینده ای پیدا می کنند:

سرعت نوآوری های تکنولوژیکی در حال افزایش است.

حجم تجارت سریعتر از اقتصادهای ملی رشد می کند.

عملیات تجاری در سطح جهانی توزیع شده است.

فشار شدیدی برای جامعه استاندارد وجود دارد که به طور کامل باید با واقعیت های اقتصاد جهانی به شدت رقابتی و بسیار سریع در نظر گرفته شود. زیرا استانداردها مکمل های ضروری محصولات، فرآیندها و خدمات مدرن هستند. استانداردها می توانند:

ارتقای کارایی صنعتی و بازار؛تقویت تجارت بین المللی؛کاهش موانع ورود به بازار؛انتشار فناوری های جدید؛ و حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست را به دنبال خود داشته باشند.

کشور ایران مدتهاست که به یک استراتژی استانداردهای ملی و قانع کننده نیاز دارد تا ما به مزایای مورد نظر استانداردسازی پی ببریم و به طور مؤثر در بازارهای جهانی رقابت کنیم. جامعه استاندارد ایران در مورد نیاز به چنین استراتژی صحبت های زیادی کرده است.

در طول چند سال گذشته، INSO اقداماتی را برای تقویت توسعه این استراتژی جدید انجام داده‌ است.چندین سال هست که سازمان ملی استاندارد در راستای توسعه استاندارد سازی در همه زمینه ها تلاش می کند و البته به نتایج قابل قبولی هم رسیده است.

سازمان ملی استاندارد توانسته است رتبه های مناسبی در بین سازمان های بین المللی در حوزه استاندارد سازی کسب نماید . در اکثر استانداردهای بین المللی و کمیته های آن مشارکت فعال دلرد در استان زنجان نیز کارشناسان اداره کل و کارشناسان تخصصی در صنعت کمک شایانی در بحث کمیته های متناظر بین المللی کرده اند، طوری که در حال حاظر استان ما در 5 کمیته متناظر بین المللی مشارکت فعال داشته و دبیری آن را در کشور به عهده دارند) TC10 –TC14- TC15 - TC96-TC183 ( و تعداد 347 مورد تدوین استاندارد ملی را تا کنون در کارنامه خود دارد .

سازمان ملی استاندارد ایران در تلاش بر افزایش حضور و اهرم ایران در فعالیت‌های استانداردهای بین‌المللی و بهبود فرآیندها در سطح بین‌المللی است تا منعکس‌کننده دقیق‌تر اصول و دیدگاه کشور در جهان باشد.

بدون این مشارکت، صدای ایران شنیده نخواهد شد و موقعیت های فنی ایران در ISO ، IEC و سایر سازمان های توسعه استانداردهای بین المللی ارتقاء نخواهد یافت. این امر می‌تواند صادرات ایران را از بازارهایی که این استانداردها به عنوان استانداردهای آزمایش محصول، الزامات نظارتی ، یا به عنوان روش‌های مرجع در پروتکل‌های آزمایش پذیرفته شده‌اند، حذف کند.

اکثر کشور ها دارای استراتژی های قوی در توسعه استانداردسازی هستند و با سرعت تمام کار می کند. به همین خاطر ما هم باید از تمامی ظرفیت های تخصصی و پتانسیل های علمی در صنعت و دانشگاه در توسعه استاندارد ها به خصوص استانداردهای فناورانه استفاده کنیم.

فشار جهانی برای حرکت به سمت استانداردهای توسعه‌یافته و بین المللی در حال افزایش است. صنایع در همه کشورها، از جمله ایران ، خواهان استانداردهایی هستند که شرکت ها را قادر می سازد محصولاتی بسازند که در سرتاسر جهان پذیرفته شده باشد.

نیازهای استانداردها متنوع هستند و این نیازها نمی توانند با یک سیستم استانداردسازی یکپارچه و از بالا به پایین برطرف شوند. ما باید به توسعه و تدوین استاندارد های انجمنی و درون سازمانی و کارخانه ایی در سازمان ها و واحد های صنعتی بیشتر بها بدهیم .

ما به این باور هستیم که هیچ دستور العمل ساده ای وجود ندارد که بتوان آن را مطابق با همه نیازها ارائه کرد. استراتژی استانداردهای ملی ، انسجام و الهام را برای افراد داخل و خارج از سیستم بدون محدودیت خلاقیت یا اثربخشی فراهم می کند. بنابراین به اندازه کافی منعطف بوده تا به بخش های مختلف مرتبط شود - از تجهیزات ساخت و ساز گرفته تا اینترنت بی سیم و سایر فناوری های تجارت الکترونیک، و محصولات دانش بنیاد .

فن آوری های جدید و نوآورانه در شرکت های دانش بنیان و مراکز رشد پیامدهای اقتصادی عمده ای در ایران و استان مان و حتی در سطح جهان خواهد داشت.

ایجاد یک استراتژی استاندارد ملی قابل قبول برای همه ذینفعان یک دستاورد قابل توجه است. اکنون ما باید این حرکت را به جلو ببریم و استراتژی را با موفقیت اجرا کنیم. سازمان های دولتی، نقش های کلیدی ایفا می کنند. در واقع، این استراتژی بر اهمیت مشارکت مؤثر دولتی و خصوصی تأکید می کند. برای دولت، چیزهای زیادی برای به دست آوردن وجود دارد.

همانطور که استراتژی استانداردهای ملی نشان می دهد، چالش ایران در قرن بیست و یکم باید این باشد که توانایی ها و دستاوردهای خود را به سمت رهبری بیشتر در توسعه استانداردها و ساختارهای عملیاتی مورد نیاز بازار جهانی سوق دهد. پاسخگویی به این چالش مستلزم توسعه سیاست هماهنگ بین صنعت کشور، سازمان های دولتی و نهادهای استاندارد سازی همانند وزارت دفاع وزارت نیرو و... در کشور است. برای توسعه استانداردهایی که منعکس کننده منافع باشد ، نیاز به توسعه اتحادهای استراتژیک با همتایان ما در سراسر جهان است. بنابراین، یک استراتژی مؤثر جهانی، راهبردی است که برای تضمین عدالت در سطح بین‌المللی کار کند. زمین بازی باید مساوی باشد تا یک منطقه بر مناطق دیگر تسلط نداشته باشد. به طوری که کشورهای در حال توسعه ، فرصت مشارکت داشته باشند. و به طوری که نیازهای صنعت با حفظ سلامت، ایمنی و محیط زیست برآورده شود.

روند رسمی بین‌المللی باید صدایی را برای همه طرف‌های ذینفع و متاثر فراهم کند و امکان پذیرش استانداردها بر اساس شایستگی و نه صرفاً تصمیم‌گیری سیاسی را فراهم کند. زیرساخت استانداردهای قرن بیست و یکم اگر دارای انعطاف پذیری، تنوع و توانایی برآورده کردن نیازهای کاربران مندرج در رویکرد ایران باشد، بسیار تقویت خواهد شد. اگر در کشور به دلایل نامعقول فرصت ها را نسوزانیم قطعا ایران فرصتی باورنکردنی برای همکاری با جامعه بین المللی دارد تا اصول صحیح کشور را در استانداردهای مورد استفاده در سراسر جهان بگنجاند. استراتژی استانداردهای ملی به ما اجازه می دهد تا به راحتی به مراحل بعدی برویم، از جمله کارهایی که برای یکسان سازی زمین بازی بین المللی، و همچنین تضمین حمایت صنعتی سطح بالا که جامعه استاندارد به آن نیاز دارد این هست که مدیران ارشد کشوری و تصمیم گیرندگان در آن باید منافع واقعی کشور را در سازمان ملل دنبال کنند .

واضح است که ، اگر می‌خواهیم موفق و شکوفا شویم، صنعت ایران ، توسعه‌دهندگان استاندارد و دولت باید به همکاری با یکدیگر در استانداردها و فعالیت‌های ارزیابی انطباق ادامه دهند. مطمئنا دستیابی به این آینده روشن بدون ارزش نهادن به جایگاه سازمان ملی استاندارد ایران و ارتقاء جایگاه کارشناسان آن در کشور عملیاتی نخواهد شد.

اما در مورد جایگاه ویژه استاندارد در کشور اگر بخواهیم صحبتی داشته باشیم قطعا جایگاه فعلی با گذشته بسیار متفاوت و ارتقاء یافته است . به نظر می رسد یک سری مسائل و سیاست هایی که در کشور اتخاذ می شود از دید کارشناسی می توانست خیلی بهتر تصمیم گیری شود . در حال حاضر ارتباط ما با سازمان های بین المللی و تجارت جهانی به سبب تحریم های انجام گرفته و همچنین عدم تعدیل در برخی قوانین ترمز کننده با سازمان های تجارتی دنیا چندان مناسب نیست در حالی که ارتباطات تجارت بین المللی یک از اهرم های بسیار قوی در توسعه استانداردسازی در هر کشور می باشد .

محمدرضا رستمخانی – رئیس اداره استانداردسازی ، آموزش و ترویج اداره کل استاندارد استان زنجان