آموزشی  

آشنایی با استاندارد

مقدمه

تاريخچه

استاندارد چيست؟

مرجعيت قانوني

فعاليت‏هاي اصلي موسسه

مقدمه

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تنها سازماني است در ايران كه بر طبق قانون مي‏تواند استاندارد رسمي فرآورده‏ها را تعيين و تدوين و اجراي آنها را با كسب موافقت شورايعالي استاندارد اجباري اعلام نمايد.

تاريخچه

گذشته از پيشينه تاريخي غير مدون استاندارد در ايران اولين تشكيلات موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران با تصويب قانون اوزان و مقياسها در سال 1304 شمسي مطرح مي‏شود.
 بعدها در سال 1331 به لحاظ ضرورت تعيين ويژگيها و نظارت بر كيفيت كالاهاي صادراتي و وارداتي ايجاد يك تشكيلات رسمي مورد توجه قرار گرفته و هسته اوليه تشكيلات سازماني موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران بصورت ادارهاي در وزارت بازرگاني وقت شكل مي‏گيرد.

در سال 1339 با تصويب قانون تاسيس موسسه استاندارد ايران اين موسسه كار خود را در چهارچوب هدفها و مسئوليتهاي تعيين شده آغاز مي‏نمايد.

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران در سال 1339 به عضويت سازمان بين‏المللي استاندارد  ISO  در آمد واين عضويت تا به امروز به شكل موثري ادامه دارد به گونه اي كه در بيشتر كميته‏هاي فني بين‏المللي حضور فعال داشته و بر اساس آخرين اطلاعات دريافتي از ايزو در 127 كميته فني اصلي و فرعي عضو فعال و در 111 كميته فني اصلي و فرعي عضو ناظر مي‏باشد.

دبيرخانه بين‏المللي كميته‏هاي فني زير نيز در ايران مستقر است:

-  دبيرخانه كميته فني شوينده‏ها (مواد فعال سطحی)

ISO/TC91 - Surface active agents

شیمیایی دبيرخانه كميته فني كودهاي  

ISO/TC134 - Fertilizers and soil conditioners  

دبيرخانه كميته فني فر‏آورده‏هاي بهداشتي و آرايشي ISO/TC217 – Cosmetics         

  موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران علاوه بر عضويت در سازمان بين‏المللي استانداردبا سازمانهاي بين‏المللي زيرنیز همكاري دارد:

كميسيون بين‏المللي الكتروتكنيكIEC

 
OIML : سازمان بين‏المللي اندزه شناسي قانوني
 BIPM : عهدنامه متر راجع به دفتر بين‏المللي اوزان و مقياسها
 WAITRO : انجمن جهاني سازمانهاي تحقيقات صنعتي و تكنولوژيكي

استاندارد چيست؟

استاندارد در لغت به معني نظم قاعده قانون و مفاهيمي از اين قبيل است. اما معني آن در ارتباط با موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران كه مسئوليت قانوني تهيه و تدوين استانداردهاي ملي را عهده دار مي‏باشد عبارت است از:

تعيين و تدوين ويژگيهاي لازم در توليد يك فرآورده و انجام يك خدمت با تبادل نظر و توافق جمعي صاحبان حق وذینفع با روشهاي مشخص شده

تعریف  دوم بر اساس راهنمای شماره   2 ISO/IEC(1996)

استاندارد مدرکی است که بر اساس توافق عمومی منتشر و توسط سازمان شناخته شده ای تصویب شده است و برای استفاده عمومی و مکرر مواردی از قبیل قوانین – راهنمایی هایی برای فعالیت ها یا نتایج آنها با هدف دستیابی به میزان مطلوبی از نظم در یک زمینه خاص را فراهم می کند .

فواید استاندابرای تولید کنندگان :

- کاهش ضایعات

- رقابت پذیری

- سود دهی

- جلوگیری از اتلاف انرژی

- ارتبات بهتر

- افزایش سرعت بهتر

فواید استاندارد برای مصرف کنندگان:

اطمینان از کیفیت کالا-

-         سهولت برقراری ارتباط کار

-          قابلیت تعویض پذیری  -

اهداف استاندارد ها

- ترفیع منافع جامعه

- توسعه تجارت

- انتقال و توسعه فن آوری

مرجعیت قانونی

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران بر اساس اختيارات و وظايف قانوني در موارد زير به عنوان مرجع در كشور شناخته شده است.:

- تعيين و تدوين استانداردهاي ملي (رسمي) به استثنا مواد داروئي

- تعيين ويژگي كالاها و مقايسه آن با استانداردهاي مربوط (به استثناي مواد داروئي)

- اجراي سيستم بين‏المللي يكاها و كاليبره كردن وسايل سنجش

- تائيد صلاحيت شركتهاو موسسات بازرسي كننده داخلي و خارجي (سورويانس) و بازرسي كالا در مبدا و مسير

- انگ گذاري و تعيين عيار فلزات گرانبها

وظايف و هدفهاي مؤسسه عبارتست از:

- تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي

– انجام تحقيقات به منظور تدوين استاندارد،

-         بالا بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارآئي صنايع در جهت خودكفائي كشور،

-          ترويج استانداردهاي ملي

- نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري

 -– كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استانداردهاي اجباري

- جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب به منظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين‏المللي،

- كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري به منظور حمايت ازمصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان

– مطالعه و تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته‏بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش

– آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسه‏اي و صدور گواهينامه‏هاي لازم.

عضو سازمان بین المللی

موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد مي باشد و لذا در اجراي وظايف خود هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مي نمايد و هم شرايط كلي و نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار مي دهد.

اجراي استانداردهاي ملي ايران به نفع تمام مردم و اقتصاد كشور است وباعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف‏كنندگان و صرفه جزئي در وقت و هزينه‏ها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمت‏ها مي‏شود.

توضيح: آزمايشگاههاي موسسه در سطح كشور بعنوان آزمايشگاههاي مرجع شناخته شده است.

فعاليت‏هاي اصلي موسسه

- مطالعات و پژوهشهاي كاربردي براي تدوين و بازنگري و اجراي استانداردهاي ملي

تدوين و انتشار استانداردهاي ملي      -

- ترويج استانداردهاي ملي (اطلاع‏رساني و فعاليتهاي فرهنگي و ترويجي)
- صدور، تمديد، تعليق و ابطال پروانه‏هاي كاربرد علامت استاندارد ايران (بررسي نظام كيفيت، تائيد صلاحيت مسئولين كنترل كيفيت، نمونه‏برداري و آزمون ادواري نمونه‏ها)

- نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري (آزمون كالاها در مقايسه با مشخصات مندرج در استانداردها و رسيدگي به شكايات و پيگيري‏هاي حقوقي و قضائي)
- صدور گواهينامه‏هاي انطباق در مورد كالاهاي وارداتي و صادراتي

- تائيد صلاحيت شركتها و موسسات بازرسي (سورويانس)
- آزمايشگاه‏هاي تطبيق ويژگي كالا
  - كارشناسان استاندارد
   - مشاوران سيستمهاي كيفيت   
   - گواهي‏كنندگان سيستم‏هاي كيفيت  

   -  نظارت بر اجراي استاندارد و علامت‏گذاري مصنوعات فلزات گرانبها

- نظارت بر اجراي استانداردها و آزمايش ادواري اوزان و مقياسها و وسائل سنجش عمومي
- بررسي و تهيه پيشنهاد اجباري و يا اختياري شدن اجراي استانداردهاي ملي

- تعيين كيفيت و ويژگيهاي كالاهاي ساخت داخل و وارداتي كه از نظر ايمني و بهداشت عمومي حائز اهميت مي‏باشند و اعلام نتايج حاصل
- رسيدگي به اعتراض‏ها و شكايات مرتبط با هر يك از فعاليتهاي فوق

اركان موسسه عبار تند از:

1-   شورايعالي استاندارد

2-   رئيس موسسه

تركيب شورايعالي استاندارد عبارت است از:

1-   رئيس جمهور كه رياست شورايعالي را بر عهده دارد.

2-      وزراي بازرگاني بهداشت،درمان و آموزش پزشكي،پست و تلگراف و تلفن،جهادسازندگي،دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح،صنايع،فرهنگ و آموزش عالي،كار و امور اجتماعي،كشاورزي،مسكن و شهرسازي،معادن و فلزات،نفت،نيرو،رئيس سازمان حفاظت محيط زيست و دادستان كل كشور.

3-   رئيس اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران

4-   رئيس موسسه به عنوان دبير شورايعالي استاندارد

5-   دو نفر كارشناس در امور استاندارد كه به پيشنهادرئيس موسسه و به حكم رئيس جمهور براي مدت سه سال به اين سمت انتخاب ميشوند.

وظايف و اختيارات شورايعالي استاندارد به شرح زير است:

1-    رسيدگي به گزارش رئيس موسسه در مورد اقدامات و برنامه‌‌هاي انجام شده و تعيين خط مشي و سياست آتي موسسه در امور استاندارد كشور

2-    تعيين خط مشي سياستهاي كلي موسسه در زمينه تدوين استاندارد

3-    تصويب آئين‌نامه‌‌هاي مالي-اداري و استخدامي موسسه با رعايت قوانين و مقررات

4-    تصويب و اصلاح بودجه سالانه موسسه

5-    تصويب اجراي اجباري استانداردهادر سراسر كشور

6-    تصويب تعرفه كارمزد ارائه خدمات ساليانه و خدمات آزمايشگاهي تحقيقاتي و آموزشي و ساير تعرفه‌‌هاي مورد نياز موسسه همراه با برنامه زماني اعلام نتايج آزمون

7 -   تصويب ضوابط اجراي استانداردهاي اجباري و تشويقي كنترل ادواري اوزان و مقياسها

8-    اتخاذ تصميم درباره تفويض قسمتي از اختيارات اجرايي موسسه به ساير سازمانها

9-    نظارت بر حسن جريان امور در مؤسسه

10 -  رسيدگي به گزارشها و ارزيابي كارهاي انجام شده و تجديد نظر در سياستهاي كلي موسسه در صورت لزوم

11-   تصويب حساب درآمد و هزينه سالانه موسسه كه به منزله تفريغ بودجه و مفاصا حساب موسسه در هرسال مي‏باشد

12-   تصويب حدود وظايف-روش كار و نحوه انتخاب اعضاي كميته‌‌هاي ملي استاندارد به پيشنهاد موسسه

 13-   اتخاذ تصميم در مورد روابط همكاري در زمينه استاندارد با سازمانهاي علمي و

14-   تصويب ضوابط مربوط به ارائه خدمات بازرسي موسسه به بخشهاي دولتي و غيردولتي

15-   تصويب چارت سازماني موسسه و تعيين پستهاي سازماني مورد نياز به پيشنهاد رئيس موسسه

16-   تصويب طرح علائم استاندارد به عنوان علائم رسمي دولتي