آموزشی  

سردبير : حسن زارعيان
اعضاي تحريريه:
فاطمه امينيان – پرويز رزاقي- عباس فرهادي ثابت - حسن زارعيان – صديقه محمدي
ويراستار : فرهنگ فرهي
طراح : بهمن زارعيان


به نام خدا
سلام
ذهن آدمي کارگاه توليد فکر است که از منبعي به نام" ضمير ناخودآگاه" سرچشمه مي گيرد. ضمير ناخودآگاه نمي تواند خوب را از بد و درست را از غلط تشخيص دهد ولي چنان قدرتي دارد که اگر از آن غافل شويم مي تواند سرنوشت ما را بدست گرفته و آن را به هر جايي که دوست دارد ببرد. در حقيقت نوع و کيفيت افکار و انديشه آدمي سازنده نوع و کيفيت زندگي انسان بسازد. همچنانکه انديشه ي منفي و يأس آور مي تواند جهنمي در زندگي او خلق کند. انسانها همان خواهند شد که در انديشه آنند، بنابراين آينده هر کس در گرو چگونگي نگرش او به زندگي است.
موفق ترين انسانها کساني هستند که توانسته اند در ذهن خود انديشه هاي مثبت داشته باشند: آنان که مي پندارند «قادر نيستند» در واقع مثبت نگري را کنار گذاشته و در جنبه هاي منفي وقايع تمرکز کرده اند.
خانواده کانون يادگيري چگونه انديشيدن و چگونه زيستن است. در خانواده مثبت انديش اعضاي خانواده خود را قادر و توانا مي دانند و نگاهشان به ديگران آکنده از مهر و عاطفه است. چنين خانواده هايي قادر خواهند بود هر ناممکني را به ممکن تبديل کنند و توفيق و کامکاري را نصيب خود نمايند. ضمن آشنايي با راهکارهاي تفکر مثبت بياييم با زيبا، مثبت ، خلاق ، هدفمند و اميدوارانه انديشيدن، موفقيت و شادکامي را به زندگيمان دعوت کنيم.
شاد و پرانرژي باشيد


تعريف تفکر مثبت :
شيوه اي از فکر کردن است که فرد را قادر مي سازد نسبت به رفتارها، نگرش ها، احساس ها، علائق و استعدادهاي خود و ديگران برداشت و تلقي مناسبي داشته باشد و با حفظ آرامش و خونسردي بهترين و عاقلانه ترين تصميم را بگيرد.

افکار مثبت و منفي :
افکار مثبت، افکاري سازنده، انگيزه دهنده و انرژي بخش هستند که بر اثر تلقين، تکرار و تمرين به ذهن راه مي يابند و باعث مي شوند ذهن و فکر مثبت شود. در اينصورت کنترل فکر در اختيار ماست، در حالي که افکار منفي ، افکاري بازدارنده و مخرب هستند و وقتي به ذهن راه يابند، تعميم يافته و به سرعت تمام ذهن را اشغال مي کنند. در اين حالت ما در اختيار تفکرات منفي خود قرار داريم.

ويژگي هاي افراد مثبت نگر:
- با وجود تفکر درباره ي گذشته و آينده، در زمان حال زندگي مي کنند و از آنچه دارند راضي و خشنود هستند.
- از نظر درست و منطقي ديگران استقبال مي کنند و براي رد کردن نظارت نادرست حتماً دليل منطقي دارند.
- در گفتارهاي خود از کلمات و عبارات مثبت و اميد بخش استفاده مي کنند.
- هميشه سعي مي کنند با تلاش و کوشش به موفقيت برسند و اگر در کاري موفق نشدند، عامل را ابتدا در خود و سپس در شرايط بيروني جستجو مي کنند.
- هميشه قبل از عمل يا صحبت کردن فکر مي کنند به همين دليل کمتر دچار خطا و اشتباه يا ضد و نقيض گويي مي شوند.
- چون داراي ذهن مثبت هستند، مي توانند افکار خود را کنترل کنند.
- اگر از آنها خواسته شود درباره موضوعي اظهار نظر کنند، با وجود تفکر در جنبه هاي منفي، موارد مثبت آن را بيان مي کنند و موضوع را به فال نيک مي گيرند. به عبارت ديگر «نيمه پر ليوان را مي بينند».
- مشکلات را ناچيز شمرده و براي حل آنها از توانايي خود راهنمايي ديگران استفاده مي کنند.
- اغلب اوقات بشاش، سرزنده ، پرانرژي ، توانا و خوش مشرب هستند.
- همه چيز در نظر آنها زيبا و لذت بخش بوده و سعي مي کنند از مواهب زندگي بيشترين استفاده را ببرند.
- در ارتباط هاي اجتماعي خود با ديگران حسن ظن دارند (مگر خلاف آن را ببينند) و سعي مي کنند در حد توان به ديگران خدمت و کمک کنند.

ويژگي هاي افراد منفي نگر:
هميشه از وضعيت موجود در گذشته خود شکايت دارند و نسبت به آينده بدبين هستند.
- غالباً با نظرات ديگران بدون دليل منطقي مخالفت مي کنند.
- در گفتارهاي خود از کلمات و عبارات منفي به کرات استفاده مي کنند.
- در برخورد با کوچکترين مانعي از تلاش دست مي کشند و ديگران يا شرايط را عامل شکست و بدبختي خود مي دانند.
- تمرکز فکر ندارند و ضد ونقيض صحبت مي کنند و رفتارهايشان خطا و اشتباه زياد است، به عبارت ديگر «اول عمل مي کنند بعد فکر!»
- چون منفي نگر هستند، افکارشان بر آنها تسلط دارد.
- اگر از آنها خواسته شود درباره موضوعي نظر بدهند فقط به جنبه هاي منفي آن توجه کرده و همان را بيان مي کنند . به قول معروف «نيمه خالي ليوان را مي بينند!»
- از کاه کوه مي سازند و ازدرگير شدن با مشکلات گريزانند.
- غالباً افسرده، کج خلق، بد خواب، کم اشتها، عصبي و ناتوان هستند.
- همه چيز در نظر آنها غم انگيز و نااميد کننده است و از آنچه دارند، هيچ لذتي نمي برند.
- در ارتباط هاي اجتماعي خود به همه کس و همه چيز شک و سوء ظن دارند و فکر مي کنند که همه عليه آنها توطئه مي کنند.

راهکارهاي تقويت تفکر مثبت:
همانطور که گفته شد افکار از چنان قدرتي برخوردارند که مي توانند سازنده يا ويرانگر باشند، بنابراين بايد به خود و فرزندانمان بياموزيم که افکارمان را هوشمندانه کنترل کنيم تا در زندگي به موفقيتها و کاميابي هاي بزرگي دست يابيم.
1 – نسبت به خودمان احساس خوبي داشته باشيم و خود را خوب ، توانا و با ارزش بدانيم.
2 – ليستي از صفات مثبت خود تهيه کنيم و راههاي تقويت آنها را بيابيم و تجربه کنيم.
3 – ليستي از افکار منفي خود در طي روز تهيه و سعي کنيم براي هر فکر منفي يک فکر مثبت معادل بيابيم تا به کمک آن بتوانيم با افکار منفي مقابله کنيم.
4 – سعي کنيم در گفتار و برخوردهاي روزانه از کلمات و جملات مثبت استفاده کنيم، مثلاً در ملاقات با ديگران بجاي استفاده از کلمه «خسته نباشيد» که داراي بار منفي و القاي حس خستگي است، بگوييم «خدا قوت» ، «شاد باشيد» و يا «پر انرژي باشيد»
5 – افکار خود را متوجه خوبيها و جنبه هاي مثبت زندگي کنيم تا به مرور مثبت نگر شويم.
6- با خوش بيني سعي کنيم، دستوراتي به ذهن خود بدهيم که انديشه هاي جديد مثبت شکل گيرند.
7 – هر روز صبح که از خواب برمي خيزيم با نگاه کردن به يک منظره يک تابلوي نقاشي زيبا و يا اسماء الله روز خود را با نشاط و خوش بيني آغاز کنيم.
8 – از افراد منفي نگر يا موقعيتهايي که باعث ايجاد افکار ناخوشايند و منفي مي شوند دوري و يا سعي کنيم کمتر با آنها برخورد داشته باشيم.
9 – به مشکلات به عنوان محکي براي ارزيابي توانايي هاي خود نگاه کنيم و هرگز نتيجه بدي را پيش بيني نکنيم، زيرا مشکلات فقط به اندازه اي مهم هستند که ما آنها را مهم مي پنداريم.
10 – به لحظات و خاطرات زيبا و دوست داشتني گذشته خود فکر و سعي کنيم آنها را تکرار نماييم.
11 – از ترديد و دودلي دوري کرده و کارها را با جديت دنبال کنيم.
12 – به نداي منفي دروني خود و تلقين هاي مخرب و نگران کننده ي ديگران بي توجه باشيم و سعي کنيم عکس آنها را انجام دهيم.
13 – به قدرت بي کران خداوند ايمان داشته باشيم و با خود تکرار کنيم که من لياقت بهترين ها را دارم و با لطف خداي بزرگ به آنها خواهم رسيد.
14 – از ميان اهداف خود هدفي را انتخاب کنيم که اميد بيشتري به موفقيت آن داريم و در تلاش براي تحقق آن، به فکر تأييد يا تکذيب ديگران نباشيم.
15 – در توصيف احوال و زندگي خود از کلمات مثبت استفاده کنيم.
16 – در تعريف از افراد خانواده يا دوستان از کلمات مثبت و روحيه بخش استفاده کنيم (فلاني شخص بسيار شريف و بزرگواري است)
17 – از چشم و هم چشمي و حسادت که باعث ايجاد افکار منفي مي شود دوري و سعي کنيم روش زندگي خود را خودمان انتخاب کنيم.
18 – هرگز شعار خواستن، توانستن است را فراموش نکنيم و بدانيم که در سايه سعي و تلاش به آنچه بخواهيم مي رسيم.
19 – قدر لحاظت زندگي را بدانيم و از آنها به خوبي استفاده کنيم، زيرا هرگز تکرار نخواهند شد.
20 – براي تغيير اوضاع و شرايط نامساعد اقدام کنيم و مطمئن باشيم که مي توانيم آنها را از بين ببريم.
21 – از خود انتظار بيش از حد نداشته باشيم و خود را همه فن حريف ندانيم، به عبارت ديگراز کمال گرايي مطلق که باعث اضطراب و احساس عجز و ناتواني مي شود خودداري کنيم.
22 – خود را از قيد و بندهاي آزار دهنده رها و ساده زندگي کنيم تا فکر و خيال آسوده اي داشته باشيم.
23 – از انزوا و گوشه گيري که باعث ايجاد افکار منفي مي شود دوري و اوقات خود را در جمع خانواده، فاميل و دوستان سپري کنيم.
24 – هر وقت احساس کرديم که افکار منفي سراغمان آمده است، وضعيت خود را تغيير دهيم و به کاري سرگرم شويم.
25 – ممکن است هنگام خواب در رختخواب افکار منفي به سراغمان بيايد، تا خسته نشده ايم به رختخواب نرويم.
26 – هرگز به هيچ وجه خود را بدبخت، ناتوان و درمانده احساس نکنيم.
27 – اعتماد به نفس خود را در هر شرايطي حفظ کنيم و هرگز به ديگران اجازه ندهيم که آن را متزلزل کنند. بايد متوجه باشيم که اعتماد به نفس کليد خلق تفکر مثبت است.
28 – خنديدن را فراموش نکنيم. خنديدن باعث مي شود تا افکار ناراحت کننده و منفي جاي خود را به افکار مثبت و شاد بدهند.
اجراي راهکارهاي تقويت تفکر مثبت هيچ هزينه اي ندارند و به سن و سال افراد نيز مربوط نمي شوند . فقط بايد اين شعار را فراموش نکنيم. :
«اگر افکارمان را کنترل کنيم، زندگي مان متحول مي شود»
بنابراين اجراي راهکارها را از همين حالا شروع کنيم و آن را به فردا موکول نکنيم، زيرا ممکن است فردا هرگز نيايد.

انجمن علمي آموزشي مدرسين آموزش خانواده شهر تهران

منبع : مدرسين آموزش خانواده شهر تهران

ارتباط مؤثر

سردبير : حسن زارعيان
اعضاي تحريريه:
فاطمه امينيان – پرويز رزاقي- عباس فرهادي ثابت - حسن زارعيان – بهمن معين نيا
ويراستار : فرهنگ فرهي
طراح : بهمن زارعيان
ارتباط مؤثر رابطه اي است كلامي و غيركلامي بين دو يا چندنفر كه در طي آن، افراد مي توانند عقايد، خواسته ها، نيازها و هيجانات خود را بيان نموده و به نوعي احساس رضايت دست يابند.
اثرات برقراري ارتباط مؤثر با ديگران :
1 – تقويت اعتماد به نفس
2 – درك متقابل
3 – رضايت خاطر
4 – احساس سودمندي
5 – تقويت رشد اجتماعي، روحي، رواني و عاطفي
6 – تأمين بخشي از نيازهاي اساسي انسان
7 – انتقال صريح پيام به ديگران
راهكارها و نكات مهم روانشناختي در ارتباط مؤثر:
1 – افراد با هم تفاوت دارند: با همه افراد نمي تواند به يك گونه حرف زد يا ارتباط برقرار كرد مهمترين گام، مخاطب شناسي است؛ يعني شناخت ويژگي هاي شخصيتي ديگران و رفتار كردن متناسب با آن.
2 – روحيه هر فردي در رفتار او تأثير گذار است : افراد در وضعيت هاي روحي متفاوت، رفتارهاي مختلفي دارند.
مثلاً آيا وقتي خسته هستيم سؤال طرف مقابل را همان گونه پاسخ مي دهيم كه شاد و با نشاط هستم؟
بنابراين بهتر است مخاطب ما در وضعيت روحي خوبي قرار گيرد تا ارتباط مؤثر برقرار شود.
بياد داشته باشيم هر كس با احترام وارد شود يقيناً با مهر خارج خواهد شد.
3 – نگرش و دنياي هر فرد متفاوت است :
برخورد غيرمنطقي وجود ندارد! هر كس براساس منطق خود رفتار مي كند، چون هر كس دنيا را از ديد خود درك مي كند؛ بنابراين بهتر است با افراد متفاوت برخوردهاي متفاوت داشته باشيم. براي برقراري ارتباط مؤثر با دنيا و نگرش ديگران مقابله نكنيم بلكه نخست دنياي آنها را بپذيريم، به دنيا آنها پا بگذاريم و بعد او را به دنياي خود دعوت كنيم، به تعبيرشهيد باهنر «از آنجايي شروع كنيم كه او دوست دارد و به آنجايي ختم كنيم كه خود دوست داريم».
4 – آدم ها را دوست داشته باشيم :
ما با كساني كه دوستشان داريم راحت تر به نتيجه مي رسيم بنابراين براي برقراري ارتباط مؤثر لازم است به اصول ديگران احترام بگذاريم حتي اگر آنها را قبول نداريم، با اين كار محبت و دوست داشتن خود را به آنها نشان مي دهيم.
5 – باور اينكه هم من خوبم هم شما خوبيد :
توماس هريس در كتاب «وضعيت آخر» چها روضعيت را در ارتباط فرد با ديگران مطرح مي كند، از جمله :
من خوبم تو خوب نيستي.
باور اين وضعيت موجب احساس مقابله ، تلافي و دعوا مي شود و مانع ارتباط است.
من خوب نيستم ، تو خوب هستي.
باور اين وضعيت موجب احساس حقارت و كوچكي شده و مانع ارتباط است.
من خوبم، شما هم خوبيد
تنها باور اين وضعيت است كه مي تواند موجب برقراري ارتباط مؤثر با ديگران شود.
6 – كوشش غيرمستقيم مؤثر است :
براي مثال در جلسه اي برگه هايي كه پشت آنها پيام هايي مفيد و هدفمند نوشته شده بود به عنوان كاغذ يادداشت بين اعضاء توزيع شد، با وجود اينكه به افراد توصيه اي براي خواندن مطالب نشده بود، اما همه اعضاي جلسه پيام ها را خوانده بودند!
7 – مقاومت ديگران را درك كنيم:
اگر ضمن تلاش، براي ارتباط با فرد مقابل، او از خود مقاومت نشان داد و عباراتي از اين قبيل به كاربرد: تو مرا درك نمي كني، به او بگوييم «من احساس شما را مي فهمم، اگر دوست داري درباره اش صحبت كنيم».
8 – هميشه «برد، برد» بيافرينيم:
اگر بپذيريم همه انسانها در حال تغيير و تحول اند، مي بينيم براي برقراري ارتباط مؤثر بهتر است قصد و نيت هايمان را خير كرده و به سويي حركت كنيم كه دو طرف برنده باشند. براي رسيدن به اين هدف بايد مدام از خود بپرسيم كه در اين ارتباط، من براي او چه فايده اي دارم. يا چرا بايستي ديگران براي من كاري را انجام دهند!؟ پاسخ به اين سؤال مي تواند ارتباط ما را با ديگران موثر نمايد. هميشه در برقراري ارتباط با ديگران به روشي عمل كنيم كه دو سر برنده باشيم، هيچ بازنده اي نداشته باشيم، برد، برد بيافرينيم.

9 – شخصيت افراد را از رفتارشان جدا كنم:
اگر رفتار طرف مقابل براي ما قابل قبول نبود براي برقراري ارتباط مؤثر بهتر است فقط همان رفتار ناپسند او را زير سؤال ببريم نه كل شخصيت او را ، به كسي كه خطايي كرده نگوييم تو تنبل، كودن، بي عرضه و ... هستي، چرا كه اين عمل ما را از برقراري ارتباط جهت انتقال پايم اصلي بازمي دارد.
10 – خوب گوش دهيم :
در برقراري ارتباط موثر با ديگران خوب گوش كردن (گوش دادن فعال) به حرفهاي طرف مقابل علاوه بر يك مهارت، يك هنر است وقتي كسي با ما حرف مي زند بايد سعي كنيم در چشمهايش نگاه كنيم و احساسات بيان شده او را درك كرده و با حركت چشم، ابرو و ... به او نشان دهيم كه مشتاقانه به سخنان او گوش مي دهيم، از ارائه راه حل، نصيحت، قضاوت كردن و دستور دادن اكيداً بپرهيزيم چون اينها همه جزء سدها و موانع ارتباطي به شمار مي آيند.
11 – ديگران را بدون قيد و شرط بپذيريم :
ديگران را همان گونه كه هستند بپذيريم و سعي نكنيم آنها را در قالب انتظار و خواسته خود شكل دهيم.
12 – ارتباط خود را با كلمه «من» شروع كنيم:
اگر در ارتباط با ديگران مسأله اي پيش آمده ابتدا مشخص كنيم چه كسي بيش از ديگران ناراحت شده و آن گاه پيام را با كمله «من» و بدون مقصر دانستن يا سرزنش ديگران بيان كنيم، مثلاً : « من امروز خسته ام، لطفاً صداي ضبط صوت را كم كنيد».
13 – روشن، كوتاه و گزيده سخن بگوييم:
عموماً پرحرفي و زياد سخن گفتن نه تنها به ارتباط بهتر كمتر نمي كند بلكه مانع از ارتباط هم مي شود.
به فرمايش امام علي عليه السلام : «خير الكلام ما قل و مادلّ» بهترين كلام سخن كوتاه و گزيده است.

14 – نيازهاي ديگران را در حد ممكن برآورده كنيم : براي برقراري ارتباط بهتر با ديگران متوجه نيازهاي اساسي زيستي، رواني، عاطفي و اجتماعي اطرافيان خود باشيم و با برآورده كردن نيازهاي آنها در حد توان خود به سوي برقراري ارتباط بهتر با آنها گام برداريم.
«كونو دعاه الناس بغير السنتكم كونو دعاه الناس باعمالكم» )حضرت محمد(ص)(
15 – صحبت با ديگران را خوب شروع كنيم: سلام و احوالپرسي و مقدمه چيني در آغاز صحبت با ديگران مي تواند ما را در برقراري ارتباط بهتر كمك كند.
16 – مقدمه چيني زياد و حاشيه پردازي مانع ارتباط است.
17 – اگر بتوانيم احساسات و هيجانات خود را كنترل كنيم ، در ايجاد ارتباط با ديگران موفق تر خواهيم بود.
18 – در برقراري ارتباط با ديگران موقعيت زماني و مكاني را مدنظر داشته باشيم.
19 – از تن صداي مناسب استفاده كنيم: مثلاً صداي بالا نشانه عصبانيت و هيجان است و تن صداي پايين غمگيني را نشان مي دهد.
20 – از آهنگ صداي مناسب استفاده كنيم : بدانيم در كجا صحبت خود را بالابرده، كي پايين بياوريم و كجا كش دار صحبت كنيم.
21 – از تماس چشمي مناسب استفاده كنيم : در زمان صحبت به صورت مخاطب خود نگاه كنيم چرا كه تماس چشمي يك تماس مستمر است ولي به او خيره نشويم و به مردمك چشم او نگاه نكنيم، چرا كه از ما مي برد.
22 – از حالات چهره مناسب استفاده كنيم: متناسب با صحبتي كه مي كنيم بتوانيم تأثر و يا خوشحالي را در چهره خود نشان دهيم.
انجمن علمي آموزشي مدرسين آموزش خانواده شهر تهران

منبع : مدرسين آموزش خانواده شهر تهران